Thuật ngữ thiết kế website cơ bản cho chủ doanh nghiệp

Thuật ngữ thiết kế website là những khái niệm thường xuất hiện trong báo giá, hợp đồng và trao đổi với đơn vị làm web, như tên miền, hosting, SSL, responsive, CMS, mã nguồn. Bài viết giải thích ngắn gọn các thuật ngữ đó theo 5 nhóm, mỗi thuật ngữ kèm ý nghĩa thực tế với chủ doanh nghiệp.

Nhóm 1: Tên miền và lưu trữ

Domain (tên miền)

Địa chỉ website mà khách gõ vào trình duyệt, ví dụ tencongty.vn. Tên miền đăng ký theo năm, cần gia hạn đúng hạn và nên đứng tên doanh nghiệp. Cách chọn nơi mua có ở bài mua tên miền ở đâu.

URL

URL (Uniform Resource Locator) là đường dẫn đầy đủ tới một trang hay một tệp, ví dụ https://tencongty.vn/dich-vu. URL ngắn, không dấu, mô tả đúng nội dung giúp khách và Google dễ hiểu trang.

IP và DNS

Địa chỉ IP là địa chỉ dạng số của máy chủ trên Internet. DNS (Domain Name System) là hệ thống "danh bạ" chuyển tên miền thành địa chỉ IP. Khi đổi hosting, người kỹ thuật sẽ "trỏ DNS" để tên miền chạy về máy chủ mới.

Hosting và VPS

Hosting là không gian trên máy chủ chứa mã nguồn, dữ liệu, hình ảnh của website. Shared hosting dùng chung tài nguyên, giá thấp, hợp website giới thiệu; VPS là máy chủ ảo có tài nguyên riêng, hợp website bán hàng, nhiều truy cập.

SSL và HTTPS

Chứng chỉ SSL mã hóa dữ liệu giữa trình duyệt và máy chủ; website có SSL chạy giao thức HTTPS. Thiếu SSL, trình duyệt hiện cảnh báo "không an toàn" và khách dễ rời đi.

CDN

Mạng phân phối nội dung (Content Delivery Network) lưu bản sao ảnh, tệp tĩnh ở nhiều điểm trên thế giới để khách ở xa vẫn tải nhanh. Dịch vụ đăng ký, cấu hình tên miền, hosting, SSL có ở trang hosting và tên miền.

Nhóm 2: Giao diện và trải nghiệm

UX và UI

UX (User Experience, trải nghiệm người dùng) là cảm nhận tổng thể khi khách dùng website: có dễ tìm thông tin, dễ đặt hàng không. UI (User Interface, giao diện người dùng) là phần nhìn thấy: màu sắc, font chữ, nút bấm, bố cục.

Responsive design

Thiết kế giao diện tự co giãn theo màn hình máy tính, máy tính bảng, điện thoại. Đây là yêu cầu bắt buộc của mọi website hiện nay vì phần lớn khách truy cập bằng điện thoại. Breakpoint là các mốc chiều rộng màn hình mà tại đó bố cục thay đổi.

Sitemap, wireframe, mockup

Sơ đồ trang (sitemap) liệt kê các trang và quan hệ giữa chúng. Wireframe là bản phác bố cục từng trang, chưa có màu sắc. Mockup là bản thiết kế hoàn chỉnh về hình ảnh; prototype là mockup có thể bấm thử. Duyệt kỹ ở các bước này giúp tránh sửa nhiều khi đã lập trình.

Landing page

Trang đích tập trung một mục tiêu (đăng ký, mua hàng, nhận tư vấn), thường dùng cho chiến dịch quảng cáo.

Nhóm 3: Công nghệ và quản trị

HTML, CSS, JavaScript

HTML (HyperText Markup Language) là ngôn ngữ đánh dấu tạo cấu trúc trang: tiêu đề, đoạn văn, liên kết, hình ảnh. Mỗi phần tử được viết bằng cặp thẻ, ví dụ thẻ <p> mở và </p> đóng một đoạn văn. CSS định kiểu cho các phần tử đó (màu, cỡ chữ, bố cục). JavaScript thêm tương tác như menu, giỏ hàng, bộ lọc. Các ngôn ngữ khác ở phía máy chủ được giải thích trong bài ngôn ngữ lập trình web phổ biến.

CMS và trang quản trị

CMS (Content Management System, hệ quản trị nội dung) là phần mềm giúp đăng bài, sửa nội dung, thêm sản phẩm mà không cần biết lập trình; WordPress là CMS phổ biến nhất. Trang quản trị (admin) là nơi bạn đăng nhập để làm các việc đó.

Framework

Bộ khung có sẵn giúp lập trình viên xây website, ứng dụng nhanh và có cấu trúc, ví dụ Laravel (PHP), Next.js (JavaScript). Website "code riêng" thường được làm trên một framework.

Theme và plugin

Theme là giao diện dựng sẵn; plugin là phần mở rộng thêm tính năng (form, SEO, bán hàng). Theme, plugin trả phí cần gia hạn bản quyền để nhận bản cập nhật bảo mật.

FTP, SFTP

Giao thức truyền tệp giữa máy tính và máy chủ. SFTP là bản có mã hóa, an toàn hơn và nên được dùng thay FTP.

Nhóm 4: Tốc độ và tìm kiếm

SEO

Tối ưu để website được Google hiểu đúng và xếp hạng tốt khi khách tìm. Website "chuẩn SEO" là website đúng các tiêu chí kỹ thuật như tiêu đề, đường dẫn, tốc độ, dữ liệu có cấu trúc; danh sách tiêu chí có ở trang thiết kế website chuẩn SEO.

Core Web Vitals

Bộ chỉ số trải nghiệm trang của Google gồm LCP (tốc độ hiển thị nội dung chính), INP (độ phản hồi khi tương tác) và CLS (độ ổn định bố cục, trang có bị "nhảy" không). Có thể kiểm tra bằng công cụ PageSpeed Insights.

Sitemap.xml và Google Search Console

Sitemap.xml là tệp liệt kê các trang để Google thu thập. Google Search Console là công cụ miễn phí của Google để theo dõi website có được lập chỉ mục, có lỗi gì, khách tìm bằng từ khóa nào.

Google Analytics

Công cụ đo lượng truy cập, nguồn khách và hành động trên website (gửi form, gọi điện). Phiên bản hiện tại là Google Analytics 4.

Nhóm 5: Bàn giao và vận hành

• Mã nguồn (source code): toàn bộ tệp lập trình của website. Nên có trong hợp đồng là được bàn giao, để có thể đổi đơn vị bảo trì khi cần.
• Sao lưu (backup): bản sao dữ liệu định kỳ để khôi phục khi gặp sự cố; hỏi rõ tần suất (hằng ngày, hằng tuần) và nơi lưu.
• Bảo hành: sửa lỗi phát sinh từ phía đơn vị làm web, khác với bảo trì, chăm sóc website là cập nhật nội dung, phần mềm, theo dõi bảo mật định kỳ.
• Gia hạn: tên miền, hosting, SSL, plugin trả phí đều có thời hạn; nên ghi lại ngày hết hạn và người phụ trách.

Kinh nghiệm từ Hozitech

Bảng giá của Hozitech nêu rõ những gì có trong mỗi gói: tên miền tặng kèm, hosting hoặc VPS (với gói độc quyền và chuyên sâu), SSL, sao lưu hằng tuần hoặc hằng ngày, bàn giao mã nguồn và bảo hành trọn đời. Nhiều câu hỏi của khách thực ra xoay quanh vài thuật ngữ trên, nên hiểu chúng giúp so sánh báo giá giữa các đơn vị dễ hơn. Xem chi tiết các gói tại trang dịch vụ thiết kế website.